BESS – Giải pháp chủ động chi phí điện

Trong lộ trình cải cách ngành điện hướng tới thị trường cạnh tranh, Việt Nam đang tiến dần sang cơ chế giá điện hai thành phần. Cơ chế này tính tiền điện dựa trên cả điện năng tiêu thụ (kWh) và công suất cực đại (kW), phản ánh sát chi phí vận hành thực tế và áp lực tải lên hệ thống.

Trong bối cảnh đó, hệ thống lưu trữ năng lượng BESS (Battery Energy Storage System) ngày càng được coi là mảnh ghép chiến lược để doanh nghiệp chủ động quản trị chi phí điện, đặc biệt trong giờ cao điểm.

1. Vì sao chỉ điện mặt trời không đủ?

Điện mặt trời mái nhà (PV) giúp doanh nghiệp giảm lượng kWh tiêu thụ từ lưới. Tuy nhiên, trong cơ chế giá hai thành phần, chi phí còn bị ảnh hưởng lớn bởi công suất cực đại Pmax mà khách hàng sử dụng trong kỳ hóa đơn.

Với PV đơn thuần, sản lượng thường tập trung vào ban ngày. Phụ tải cao điểm của nhà máy, tòa nhà thường rơi vào sáng sớm, chiều muộn hoặc buổi tối – lúc PV không phát điện. Kết quả là dù giảm kWh, doanh nghiệp vẫn phải chịu chi phí công suất cao. Đây chính là điểm mà PV đơn lẻ chưa giải quyết hết.

2. BESS giúp gì cho chi phí điện trong cơ chế mới?

BESS tạo ra cách tiếp cận khác biệt: sạc điện vào giờ thấp điểm hoặc khi PV thừa năng lượng, và xả điện vào giờ cao điểm – thời điểm phụ tải đỉnh hoặc giá công suất cao.

Nhờ đó, doanh nghiệp có thể:

• Làm phẳng biểu đồ phụ tải và giảm Pmax

• Giảm công suất lấy từ lưới trong giờ cao điểm

• Chủ động quản lý điện năng theo chiến lược giá điện mới

Giải pháp này khớp với triết lý của thị trường điện cạnh tranh: trả chi phí tương xứng với mức độ gây áp lực lên lưới vận hành.

3. Cơ chế giá điện Việt Nam và BESS

Bộ Công Thương đang xây dựng các quy định để phù hợp với sự phát triển của thị trường điện, trong đó có giá dịch vụ phát điện từ hệ thống pin lưu trữ BESS. Dự thảo quy định đề xuất áp dụng cơ chế giá hai thành phần cho BESS, gồm giá công suất theo độ sẵn sàng phát điện và giá điện năng theo sản lượng thực tế.

Dự thảo này mang tính tương tự cơ chế đã áp dụng với thủy điện tích năng, nhằm tạo cơ chế thu hút đầu tư và phản ánh đúng giá trị vận hành của BESS trong hệ thống điện Việt Nam.

4. BESS trong chiến lược quản lý năng lượng doanh nghiệp

Không chỉ giúp giảm chi phí, BESS còn là bước tiến cho doanh nghiệp trong chiến lược:

• Điện mặt trời + BESS để tăng tỷ lệ tự tiêu thụ năng lượng sạch

• Giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn điện lưới truyền thống

• Nâng cao độ linh hoạt trong vận hành điện năng

Xu hướng này cũng phù hợp với quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia, khi mô hình pin lưu trữ được dự kiến tăng mạnh về công suất đến năm 2030 và 2050 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

5. Hiệu quả thực tế và triển vọng thị trường BESS

Theo một số khảo sát và nhận định từ giới chuyên gia, chi phí đầu tư hệ thống BESS đang có xu hướng giảm trong thời gian qua. Điều này khiến BESS ngày càng trở nên kinh tế hơn, với thời gian hoàn vốn hợp lý tùy quy mô và chiến lược sử dụng.

Ngoài ra, quốc tế cũng ghi nhận BESS đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng nguồn tái tạo, giảm dao động công suất và tăng độ ổn định lưới điện khi tích hợp điện mặt trời và gió.

6. Chiến lược ứng dụng BESS hiệu quả

Để tận dụng tối đa BESS, doanh nghiệp nên:

• Đánh giá biểu đồ phụ tải và chi phí Pmax thực tế

• Phối hợp BESS với PV để tận dụng năng lượng tái tạo dư thừa

• Lựa chọn công nghệ lưu trữ phù hợp với nhu cầu và quy mô hoạt động

Việc này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, mà còn giúp doanh nghiệp tăng năng lực cạnh tranh dài hạn trong thị trường điện cạnh tranh.

7. Kết luận

Trong bối cảnh giá điện hai thành phần sắp triển khai, điện mặt trời mái nhà dù vẫn là giải pháp hiệu quả để giảm kWh tiêu thụ, nhưng chưa đủ để tối ưu chi phí điện tổng thể cho doanh nghiệp.
Hệ thống lưu trữ năng lượng BESS trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp chủ động chi phí công suất, giảm hóa đơn điện và nâng cao hiệu quả vận hành trên thị trường mới.